AES PLUS (ECS2+) — co się zmieniło w systemie celnym eksportowym?

31 października 2024 roku Polska wdrożyła system AES PLUS (Automated Export System Plus) — nową generację systemu obsługującego procedurę wywozową, zastępującą dotychczasowy ECS (Export Control System). Dla eksporterów najważniejszą zmianą jest pojawienie się komunikatu CC599C w miejsce dotychczasowego IE599 jako potwierdzenia wywozu. W tym artykule omawiamy wszystkie istotne zmiany, ich wpływ na codzienne operacje eksportowe i proces zamykania MRN.

Kontekst: system ECS i jego ograniczenia

System ECS (Export Control System) funkcjonował w Polsce od 2007 roku, obsługując elektroniczną procedurę wywozową zgodnie z wymogami Unijnego Kodeksu Celnego. Przez niemal dwie dekady służył eksporterom, agentom celnym i urzędom celnym jako platforma wymiany komunikatów w procedurze wywozu.

System ECS miał jednak istotne ograniczenia:

• Przestarzałe formaty komunikatów — oparte na starszych specyfikacjach technicznych UE, niekompatybilne z nowszymi systemami celnymi innych krajów
• Ograniczone możliwości automatyzacji — wymiana danych między systemami portowymi a systemem celnym wymagała dodatkowych interfejsów
• Brak ujednolicenia na poziomie UE — każdy kraj UE wdrażał ECS nieco inaczej, co komplikowało wymianę danych transgranicznych
• Rosnące wymagania regulacyjne — nowe przepisy (UCC, IA 2015/2447) wymagały funkcjonalności, których stary system nie obsługiwał

Komisja Europejska podjęła decyzję o stopniowej migracji wszystkich krajów UE do nowego systemu AES PLUS — jako część szerszego programu modernizacji systemów celnych (EU Customs IT Strategy).

Czym jest AES PLUS (ECS2+)?

AES PLUS (formalnie oznaczany również jako ECS Phase 2+ lub AES Phase 5) to nowy system informatyczny obsługujący pełną procedurę wywozową w Unii Europejskiej. System został zaprojektowany zgodnie z wymaganiami:

• Unijnego Kodeksu Celnego — Rozporządzenie PE i Rady (UE) nr 952/2013
• Rozporządzenia Wykonawczego — Komisji (UE) 2015/2447, w szczególności Załącznik B (specyfikacje techniczne i formaty danych)
• Rozporządzenia Delegowanego — Komisji (UE) 2015/2446, określającego szczegółowe wymagania dotyczące danych

Kluczowe cechy AES PLUS:

• Nowe formaty komunikatów — oparte na specyfikacjach WCO (World Customs Organization) i UE, zapewniające kompatybilność między wszystkimi krajami UE
• Rozszerzone wymagania danych — więcej obowiązkowych pól w zgłoszeniu wywozowym, lepsze dopasowanie do rzeczywistych procesów logistycznych
• Lepsza integracja z systemami portowymi — ustandaryzowane interfejsy ułatwiające automatyczne zamykanie procedur wywozowych
• Wsparcie dla nowych typów procedur — m.in. uproszczone zgłoszenia, wpisy do rejestru zgłaszającego

Nowe komunikaty celne — CC599C zamiast IE599

Najważniejszą zmianą z perspektywy eksportera jest zmiana oznaczeń komunikatów celnych. System AES PLUS wprowadził nową nomenklaturę zgodną ze specyfikacjami UE:

Najważniejsze: Komunikat CC599C pełni dokładnie tę samą funkcję co IE599 — potwierdza zamknięcie procedury wywozowej i opuszczenie przez towar terytorium UE. Ma identyczną moc prawną jako dowód wywozu uprawniający do stawki VAT 0% (art. 41 ust. 6a ustawy o VAT).

Nowe wymagania dotyczące danych w zgłoszeniu

AES PLUS wprowadził rozszerzone wymagania dotyczące danych w zgłoszeniu wywozowym. Najważniejsze zmiany:

• Nowe pola obowiązkowe — m.in. szczegółowe dane o osobie kontaktowej, numer referencyjny transportu (Transport Document Reference Number), dodatkowe informacje o towarze
• Zmieniona struktura danych — nowa hierarchia elementów w komunikatach XML/JSON, co wymaga aktualizacji oprogramowania celnego
• Nowy format numeru MRN — struktura 18-znakowego numeru MRN uległa niewielkiej modyfikacji (zmiana rocznika i check digit), choć zasada działania pozostała ta sama
• Rozszerzone kody dokumentów — nowe kody dla dokumentów towarzyszących, certyfikatów i pozwoleń

Dla eksporterów korzystających z usług agenta celnego zmiany te są w dużej mierze transparentne — to agent celny musi zadbać o zgodność swojego oprogramowania z nowymi wymaganiami. Dla firm składających zgłoszenia samodzielnie (np. przez API PUESC) konieczna była aktualizacja interfejsów.

Zmiany w PUESC

Platforma PUESC (Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych) została zaktualizowana w związku z wdrożeniem AES PLUS. Najważniejsze zmiany widoczne dla użytkowników:

• Nowy interfejs zgłoszeń wywozowych — zaktualizowane formularze z nowymi polami obowiązkowymi
• Zmienione statusy procedury — nowe oznaczenia statusów odpowiadające komunikatom AES PLUS
• Archiwum komunikatów — komunikaty CC599C dostępne w zakładce potwierdzenia wywozu, obok historycznych IE599
• Nowy format wydruków — zmieniony wygląd wydruku potwierdzenia wywozu (CC599C vs IE599)

Dostęp do PUESC nie zmienił się — eksporter loguje się tak samo jak wcześniej, używając profilu zaufanego, podpisu kwalifikowanego lub certyfikatu celnego.

Wpływ na eksporterów — co się zmieniło w praktyce?

Dla większości eksporterów korzystających z usług agenta celnego, przejście na AES PLUS było relatywnie bezbolesne — agent celny zaktualizował swoje systemy, a eksporter otrzymuje CC599C zamiast IE599. Dokument ma identyczną moc prawną i identyczne zastosowanie podatkowe.

Jednak w pierwszych miesiącach po wdrożeniu (listopad 2024 – luty 2025) pojawiały się problemy:

• Opóźnienia w generowaniu CC599C — nowy system potrzebował czasu na „ustabilizowanie się". Niektóre CC599C były generowane z wielodniowym opóźnieniem w porównaniu do standardowych czasów w ECS.
• Problemy z integracją portową — systemy portowe (w szczególności w portach niemieckich i belgijskich) musiały dostosować swoje interfejsy do nowych formatów komunikatów. Przejściowo oznaczało to więcej niezamkniętych MRN.
• Zamieszanie z numeracją komunikatów — niektóre firmy i księgowe nie były świadome zmiany IE599 na CC599C, co prowadziło do pytań typu „gdzie jest mój IE599?" (odpowiedź: został zastąpiony przez CC599C).

Na dzień dzisiejszy (marzec 2026) system AES PLUS działa stabilnie, a większość problemów z okresu przejściowego została rozwiązana.

AES PLUS a proces zamykania MRN

Wdrożenie AES PLUS miało również wpływ na proces zamykania numerów MRN — kluczowy z perspektywy uzyskania potwierdzenia wywozu.

Co się zmieniło:

• Nowe formaty komunikatów wymienianych między systemami portowymi a urzędami celnymi
• Zmienione procedury weryfikacji danych w systemach portowych
• Nowe interfejsy do interwencji manualnych w przypadku niezamkniętych MRN

Co się nie zmieniło:

• Zasada działania — MRN nadal musi zostać zamknięte przez urząd wyprowadzenia na podstawie danych z systemu portowego
• Przyczyny niezamkniętych MRN — rozbieżności danych, vessel change, brak manifestu — pozostają takie same
• Konieczność interwencji w ok. 5–15% przypadków

potwierdz-wywoz.pl obsługuje zamykanie MRN zarówno w nowym systemie AES PLUS (CC599C), jak i dla starszych eksportów z systemu ECS (IE599). Nasze procedury i narzędzia zostały zaktualizowane do nowych formatów od pierwszego dnia wdrożenia AES PLUS.

Harmonogram wdrożenia AES PLUS w Unii Europejskiej

Wdrożenie AES PLUS odbywa się stopniowo w poszczególnych krajach UE. Poniżej kluczowe daty:

Fakt, że wszystkie kluczowe kraje portowe (Niemcy, Holandia, Belgia) wdrożyły AES PLUS, oznacza, że komunikacja między polskim urzędem wywozu a zagranicznymi urzędami wyprowadzenia odbywa się już w pełni w nowym formacie. Ogranicza to problemy kompatybilności, które mogły występować w pierwszych tygodniach wdrożenia.

FAQ — AES PLUS i zmiany w systemie celnym

Podstawa prawna: Rozporządzenie PE i Rady (UE) nr 952/2013 (Unijny Kodeks Celny). Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 (Załącznik B — specyfikacje techniczne). Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2015/2446. Komunikaty Krajowej Administracji Skarbowej dotyczące wdrożenia AES PLUS (październik 2024). Art. 41 ust. 6a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. 2025 poz. 775). Informacje w artykule mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady prawnej ani podatkowej.